Bakoniho rybník

Bakoniho rybník (też: Bakomi, Pakomi rybník, Tajch svätého Pachómia, Pachómiovo jazero) – jeden z historycznych, sztucznych zbiorników wodnych w rejonie Bańskiej Szczawnicy na Słowacji, zwanych z niemiecka tajchami (niem. der Teich – staw), gromadzących w przeszłości wodę do napędu urządzeń górniczych i hutniczych.

Położenie

Zbiornik leży na terenie miejscowości Štiavnické Bane, tuż powyżej i na zachód od Veľkiej Vindšachty, ok. 0,5 km od drogi wiodącej ze Štiavnickich Ban do Levic.

Należy do grupy tzw. piargskich tajchów, znajdujących się w rejonie Štiavnickich Ban, dawniej znanych jako Piarg. Zachowały się do dziś 4 tajchy: Tajšok, Bakoniho rybník, Vindšachtské jazero i Evičkino jazero[1].

Historia

Według prac geodezyjnych Samuela Mikovíniego nad istniejącą już Veľką Vindšachtą znajdowało się miejsce na akumulację wody spływającej z Veľkégo Richnavskégo jazera. Mikovíni uznał, że przestrzeń ta mogłaby być wykorzystana albo poprzez budowę nowego zbiornika, albo przez znaczne i przez to problematyczne podwyższenie wału zapory starszej Veľkiej Vindšachty. Wraz z budową Górnego Hodrušskiego Kanału Zbiorczego (słow. Horný Hodrušský zberný jarok) zwiększyła się również ilość wychwytywanej wody z dorzecza Hronu[1]. Ostatecznie powstał tajch Bakomi, który został zbudowany według projektu Tadeáša Brinna (ucznia Samuela Mikovíniego) z 1735 roku. Budowę ukończono w 1737 r. (niektórzy autorzy podają rok 1738 lub nawet 1740[2]), równocześnie z budową tajchów Richnavskich.

Już 50 lat po zakończeniu budowy trzeba było naprawiać tamę tajchu Bakomi. W tym czasie tajch oznaczano jako opuszczony, a stare drewniane rury systemu upustowego musiały być wymieniono na żeliwne. Tajch od początku miał problem ze szczelnością zapory i do dziś, z uwagi na przecieki, jest on tylko w połowie wypełniony wodą[1].

Obecnie zbiornik służy do celów rekreacyjnych, ale pozostaje nieco „w cieniu” tajchów Vindšachta i Evička. Wielu turystów, którzy odwiedzili region bańskoszczawnicki nawet nie wie, że istnieje tajch Bakomi.

Charakterystyka

Zbiornik leży na wysokości 711 m n.p.m. Całkowita powierzchnia zbiornika wynosi 1,2 ha, a objętość 183 200 m3. Długość korony zapory wynosi 113 m, jaj maksymalna szerokość 13 m. Wysokość korony zapory ponad otaczający teren wynosi 16 m. Maksymalna głębokość zbiornika 14 m[2].

Poprzez Richňavské tajchy Bakomi zasilany jest z rozległego systemu kanałów zbiorczych (słow. jarkov) - Hodrušských, Kopanických, Vysockých i Dekýšskych, o łącznej długości ponad 20 km, z czego 1280 m stanowią podziemne wodne sztolnie. Odpływ wody następuje do Veľkiej Vindšachty[1]. W przeszłości miało połączenie podziemnym kanałem (wodną sztolnią) z nieistniejącym już zbiornikiem Malá (Dolná) Vindšachta[2].

Przypisy

  1. a b c d Tajch svätého Pachomia - Bakomi [1]
  2. a b c Albert Kelemen a kolektív: Štiavnické vrchy. Turistický sprievodca ČSSR, wyd. Šport, slovenské telovýchovné vydavateľstvo, Bratislava 1986, s. 157